Ymweld ag Eryri

Gwasanaeth Wardeinio

alt=

Prosiect Jac y Neidiwr Cyffdy

11 Hydref 2016

Canlyniadau Prosiect ymchwil i lwyddiant wahanol ddulliau o reoli Jac y Neidiwr. Blog wedi ei ysgrifennu gan Rhodri Dwyfor Parry.

Wrth weithio fel Goruchwyliwr Blaendraeth Llyn Tegid dros yr haf yn 2015, cefais gyfle i helpu’r wardeiniaid ardal gyda phrosiectau rheoli planhigion Jac y Neidiwr (Himalayan Balsam) - rhywogaeth ymledol amlwg iawn yn Eryri. Ers hynny rwyf wedi bod yn astudio ar gyfer gradd meistr mewn Rheolaeth Amgylcheddol Gynaliadwy ym Mhrifysgol Bangor, cyn dychwelyd i Lyn Tegid i weithio dros yr haf eto eleni.  Rwyf wedi bod yn ddigon ffodus i allu cyfuno fy addysg a fy ngwaith drwy wneud ymchwil ar gyfer un o brosiectau’r Parc, ac ar gyfer fy nhraethawd hir.  Mae wardeiniaid ardal Llyn Tegid, Arwel Morris a Bill Taylor, wedi bod yn gweithio ar raglen lwyddiannus i waredu Jac y Neidiwr o lednentydd Llyn Tegid ers 2010, gan dreulio nifer fawr o oriau llafurus gyda gwirfoddolwyr yn pigo’r planhigion gyda llaw.  Eleni am y tro cyntaf maent wedi bod yn ymchwilio i botensial dau ddull arall o reoli Jac y Neidiwr mewn arbrawf ar fferm Cyffdy, Parc; sef strimio’r planhigion a’u chwistrellu gyda chwynladdwr.

SNPA staff and a few volunteers

Staff APCE a ychydig o'r gwirfoddolwyr

Dros bedwar diwrnod gwaith cafwyd help 26 o staff A.P.C.E. a gwirfoddolwyr Cymdeithas Eryri i glirio’r tyfiant Jac y Neidiwr o ardal 1.86 hectar, drwy eu pigo, strimio a’u chwistrellu gyda chwynladdwr.  Mae fy ymchwil wedi bod yn asesu llwyddiant y gwahanol ddulliau ac yn cymharu pa mor gost effeithiol ydynt.  Drwy edrych ar y nifer o blanhigion oedd yn tyfu 6 wythnos ar ôl y gwaith, darganfuwyd fod pob un o’r dulliau yn llwyddiannus, a bron cystal â'i gilydd.  Gwaredodd pob dull dros 99% o’r tyfiant yn y safleoedd ymchwil.  

Aseswyd y gost ar sail pris contractwyr i wneud y strimio a chwistrellu, a gwirfoddolwyr i wneud y gwaith pigo.  Er bod strimio a chwistrellu yn ddrytach na phigo, roeddent yn gyflymach o lawer ac yn arbed nifer o oriau gwaith.  Treuliodd y wardeiniaid a gwirfoddolwyr 1,100 o oriau yn pigo Jac y Neidiwr rhwng 2013 a 2016, a amcangyfrifir y gellid gwneud cymaint o waith mewn tua 39 o oriau wrth strimio neu 34 drwy chwistrellu pe bai’r tirwedd a’r lleoliad yn addas.  Mae ymchwil yn y gorffennol wastad wedi awgrymu pigo fel yr opsiwn gorau ar lannau afonydd, a galluogodd i’r wardeiniaid wneud y defnydd gorau o wirfoddolwyr.  Fodd bynnag, dangoswyd ar safleoedd fel Cyffdy ble mae’r tirwedd yn addas, y gellid arbed amser yn y dyfodol wrth strimio a chwistrellu, gyda chanlyniadau cystal.

Y gobaith yw y bydd canlyniadau’r ymchwil yn gymorth i’r Parc Cenedlaethol lywio eu strategaeth rheoli Jac y Neidiwr ar gyfer y dyfodol, er mwyn cynyddu’r effeithiolrwydd o’i reoli ac atal ei ledaeniad pellach er lles ein bioamrywiaeth cynhenid.

Diolch yn fawr iawn i bawb ddaeth i helpu ac yn arbennig i Arwel Morris a Bill Taylor am drefnu a chynorthwyo gyda’r ymchwil.

Strimming

Staff APCE yn strimio...

Spraying

...ag yn chwistrellu

Picking by hand

Gwirfoddolwyr yn pigo gyda llaw