Ymweld ag Eryri

Cader Idris o Foel Caerynwch

alt=

Craig y Fron, Y Bala

Mae Parc Cenedlaethol Eryri yn creu delweddau o olygfeydd mynyddig creigiog, ond bydd y daith hon yn dangos yr agwedd dyner, wyrddach o'r ardal i chi. Mae hon yn daith eithaf hawdd, sy'n cynnwys dringo'n gyson ar y cychwyn, yna lefelu allan am ddisgyniad graddol ar draws tir pori. Mae'n cynnig golygfeydd diddorol o dref y Bala, hen chwarel a mynyddoedd y tu hwnt. Mae'n addas ar gyfer pob oedran a thymor.

Leisure

Distance: About 3 miles (4.5Km).
Time: About 2 hours.
Grade: Moderate Leisure Walk.
Start/Finish: Llyn Tegid car park off the A494.
Postcode: LL23 7NG.
Relevant Map: OS Explorer OL18 (Harlech, Porthmadog & Bala).
Parking: Car park at Llyn Tegid, Bala.

Pwrpas y map hwn yw canllaw bras yn unig. Dylech ddefnyddio'r fersiwn ddiweddaraf o fap yr Arolwg Ordnans perthnasol (gweler uchod) wrth gerdded y llwybr.

Bala

Mae Bala yn hen dref farchnad a dderbyniodd ei siarter ym 1324. Mae Tomen (Tump) y dref, safle motte-a-beili Normanaidd, yn tynnu sylw at anheddiad cynharach, oherwydd ei safle ym mhen afon Dyfrdwy. Yn y 19eg Ganrif, daeth y Bala yn ganolbwynt yr adfywiad crefyddol yng Ngogledd Cymru. Fe'i harweiniwyd gan y Methodist, y Parchedig Thomas Charles (1755-1814), sylfaenydd y Gymdeithas Feiblaidd Brydeinig a Thramor. Cafodd ei ysbrydoli yn ei waith gan Mari Jones, merch ifanc a gerddodd 25 milltir yn droednoeth i'r Bala yn 1800 o'i mamwlad Llanfihangel-y-Pennant i gael Beibl Cymraeg gan Thomas Charles. Parhaodd y traddodiad crefyddol cryf i ddylanwadu ar y dref ac adeiladwyd Coleg y Bala, y Coleg Diwinyddol Presbyteraidd, yn y 1860au gan ddefnyddio carreg o chwarel Craig y Fron gerllaw. Mae cerfluniau niferus y dref hefyd yn gofeb i'r arweinwyr gwleidyddol a godwyd yma. Heddiw, mae ardal y Bala yn parhau i fod yn sail i draddodiad diwylliannol Cymru.

Y Llwybr

1. Gadewch faes parcio Llyn Tegid a dilynwch y briffordd tuag at y Bala am oddeutu 500 metr. Cymerwch y troad cyntaf i'r chwith tuag at y Cwrs Golff. Mae'r ffordd yn esgyn yn raddol gan basio tai modern.

2. Mae'r ffordd bellach yn tynhau ac yn dod yn ffordd wledig gul. Mae digonedd o blanhigion gwrych, lludw wedi'i orchuddio ag eiddew, ffawydd a derw cnotiog ar hyd y ffordd. Pasiwch y mynedfeydd i Fronderw a Maes Awelon. Arhoswch i weld y Bala a nodi safle motte-a-beili Normanaidd y dref.

3. Cariwch ymlaen i ben y bryn. Cymerwch olygfa o fynyddoedd Berwyn y tu ôl i'r Bala. Sylwch ar y rhwydwaith o ffermydd yn y dyffryn a choetir pori hynafol ar y bryn ar eich ochr dde, a arferai orchuddio'r ardal gyfan.

4. Dechreuwch ddisgyn gan basio mynedfa'r Clwb Golff. Dilynwch y trac i Hendre-ddu. Ewch heibio tŷ a chynelau gan gadw i'r dde o'r ffens. Croeswch ddwy gamfa a dilynwch y trac ar hyd gwrychoedd cyll tal. Cyrraedd adeilad adfeiliedig gyda choed pinwydd yr Alban.

5. Ewch yn syth trwy'r bwlch i'r cae nesaf a dilynwch y ffin uchaf i lawr i Chwarel Cerrig Craig y Fron segur, ogof 400m o hyd wedi'i chynnal gan bileri cerrig trwchus. Croeswch y gamfa a dilynwch y ffens tuag at y dref.

6. Croeswch gamfa arall a dilynwch y lôn laswelltog. Trowch i'r chwith a stopiwch i edmygu'r bwthyn Pen-rhiw, cartref Beti Cadwaladr, nyrs leol ddiflas a weithiodd gyda Florence Nightingale. Dilynwch arwydd y llwybr troed i'r dde, croeswch y gamfa a pharhewch ar hyd gwaelod y cae. Ewch trwy'r giât sy'n arwain at y briffordd a dychwelyd i'r dref.

Llyn Tegid, Bala

Llyn Tegid, Bala (© APCE)

Header image - Morfa Harlech (© Crown copyright (2014) Visit Wales)