Ymweld ag Eryri

Cader Idris o Foel Caerynwch

alt=

Cylchdaith Croesor

Beth am daith gerdded gyda golygfeydd bendigedig o dir a môr? Bydd y daith gylch hon yn arwain o bentref anghysbell Croesor ar droed y Cnicht i lawr i’r gwastadoedd ger aber afon Glaslyn, cyn dilyn Afon Croesor yn ôl i fyny i Groesor. Mae’r daith gymhedrol hon yn arwain ar hyd llwybrau cyhoeddus a llwybrau cwrteisi. Bydd rhai darnau ar hyd y daith yn wlyb ac yn serth, ac yn croesi tir amaethyddol, felly cadwch eich cŵn ar dennyn.

Pellter: 3.5 milltir / 5.5 cilometr
Amser: Tua 3-4 awr
Gradd: Llwybr Hamdden Canolig
Dechrau/Diwedd: Maes parcio ym mhentref Croesor
Cyfeirnod Grid: SH 631 446
Côd Post: LL48 6SR
Map: Arolwg Ordnans Explorer OL18 (Harlech, Porthmadog & Bala)
Cyfleusterau: Maes parcio, Caffi Croesor, ac un toiled symudol i ddynion a merched.

Map bras yn unig yw hwn. Dylech ddefnyddio'r fersiwn ddiweddaraf o'r map Arolwg Ordnans perthnasol (gweler uchod) wrth gerdded y daith.

Y Llwybr

1. Ewch o’r maes parcio a throi i’r chwith gan gerdded ar hyd y ffordd darmac i gyfeiriad y groesffordd. Ar gyrraedd y groesffordd, trowch i’r dde a dilyn y ffordd i lawr allan o’r pentref. Ar ôl cerdded peth bellter i lawr yr allt, fe ddowch at droead sydyn i’r chwith yn y ffordd. Cerddwch syth yn eich blaen oddi ar y ffordd a thrwy’r giat ar y chwith am y trac.

2. Cerddwch yn eich blaen ar hyd y trac gan ddilyn y cyfeirbost i’r chwith ar hyd y llwybr troed. Ar y chwith mae Afon Maesgwm. Cerddwch yn eich blaen i lawr am y giat gan gadw i'r chwith gyda chwrs yr afon. Byddwch yn ofalus ar y darn yma os yw hi’n wlyb.

3. Ymhen ychydig fe ddowch at agoriad. Cadwch i'r chwith yma. I lawr ar y chwith mae adfaelion hen Chwarel y Parc.

Agorwyd Chwarel y Parc yn 1870 a daeth o dan reolaeth y peiriannydd Moses Kellow. Rhedodd y chwarel ar y cyd â Chwarel Croesor gan gynhyrchu oddeutu 5,000 tunell o lechi y flwyddyn. `Roedd y ddwy chwarel yn nodedig am fod yn chwareli tanddaearol ac am eu defnydd o dechnoleg diweddaraf y cyfnod megis dril cerrig a locomotifs trydanol. Yn eu hanterth, cyflogwyd oddeutu 50 o ddynion rhwng y ddwy chwarel ond yn dilyn dirywiad sylweddol fe gaeodd y Parc yn 1920 a Croesor yn 1930.

4. Wrth i chi basio’r chwarel fe ddowch at dŷ sy’n cael ei adnabod yn lleol fel Swyddfa Ceunant. Ewch heibio’r tŷ gan anelu am y giat. Ewch trwy’r giat gan ddilyn y llwybr wrth iddo esgyn uwchlaw’r afon. Gall fod yn wlyb yma a byddwch yn ofalus o'r llethr serth ar y chwith. Wrth i chi godi uwchlaw’r afon, anelwch am y giat mochyn. Ewch trwy’r giat gan wyro i’r dde trwy’r cae gan ddilyn y cyfeirbost.

5. Ymhen ychydig fe ddowch at drac ac o yma ar ddiwrnod clir cewch eich gwobrwyo â golygfa odidog o Aber Afon Glaslyn i gyfeiriad Porthmadog. Dilynwch y trac i lawr yr allt hyd nes i chi gyrraedd pont garreg sy’n croesi Afon Maesgwm. Ewch tros y bont a throi i’r dde gan gerdded ar hyd y llwybr cyhoeddus gyda’r afon nawr ar y dde. Dilynwch y llwybr ar hyd ochr yr afon.

6. Ewch yn eich blaen ar hyd y llwybr gan gadw’r afon ar yr ochr dde. Ymhen ychydig mae’r llwybr cyhoeddus yn troi’n lwybr goddefol trwy ganiatâd y tirfeddianwr. Dilynwch y llwybr i gyfeiriad ffordd fawr yr A4085 (gall fod yn fwdlyd iawn mewn mannau). Ewch trwy’r giat gan fod yn wyliadwrus o draffig. Trowch i’r dde gan gerdded tros y bont ac yna troi i’r dde unwaith eto ar hyd y trac i gyfeiriad Felin Parc.

Y bont yr ydych newydd ei chroesi yw pont Garreg-Hylldrem a dyma lle mae afonydd Maesgwm a Croesor yn cyfarfod cyn ymuno âc Afon Dylif sy’n llifo i’r Glaslyn ymhellach i lawr y dyffryn. Wrth sefyll ar y bont ar ddiwrnod clir cewch eich gwobrwyo â golygfa werth chweil o Cnicht, yn codi uwchlaw pentref Croesor. Oherwydd ei siap nodedig, yn aml fe’i adnabyddir fel y Matterhorn Cymreig ac mae’n ffurfio rhan o gadwyn y Moelwynion.

7. Cerddwch yn eich blaen ar hyd y trac gan gadw Afon Croesor ar y dde. Ar y chwith fe ewch heibio Tan y Clogwyn. Cerddwch yn eich blaen gan esgyn ychydig heibio Felin Parc ar y dde gan ddilyn y cyfeirbost ar hyd y llwybr heibio tŷ Gelli ar y dde.

8. Esgynwch i fyny trwy’r coed gan gymryd gofal ar y darn serth yma o’r llwybr. Ymhen ychydig fe ddowch at agoriad. Cerddwch yn eich blaen trwy’r bwlch yn y clawdd ac yn eich blaen am y grib.

9. Dilynwch y llwybr ar hyd y grib hyd nes i chi gyrraedd giat yn y clawdd cerrig o’ch blaen. Ewch trwy’r giat gan anelu tuag at y goeden sydd wedi cwympo a thrwy fwlch yn y clawdd. Ewch ymlaen a dilynwch y llwybr i’r chwith gan osgoi’r bwlch yn y clawdd ar y dde a cherddwch yn eich blaen i gyfeiriad tŷ Garth y Foel. Dilynwch y llwybr i’r chwith o’r tŷ gan anelu am y beudai. Dilynwch yr arwydd sydd wedi ei leoli ar wal gerrig y beudy gan gerdded yn eich blaen am y giat bren.

10. Ewch trwy’r giat bren gan esgyn i fyny trwy’r tyfiant rhododendron a throi i’r dde ar ben y bryn. O’r lleoliad yma fe welwch Tŷ Drum ar y grib gyfochrog.

11. Ym mhen pella’r cae fe welwch gamfa bren; anelwch am y gamfa ac ewch trosti gan gerdded ymlaen trwy’r blanhigfa coed. Dilynwch y llwybr aneglur nes i chi gyrraedd giat bren. Cerddwch yn eich blaen trwy giat fetel gan fynd trwyddi i’r cae nesaf. Os edrychwch i’r chwith fe welwch hen gamfa gerrig a arferai gael ei defnyddio i groesi o un cae i’r llall.

12. Ar ôl mynd trwy’r giat, gwyrwch i’r dde i gyfeiriad Cae Glas sydd o’ch blaen. Ewch trwy’r giat ar y dde ac yna trwy giat arall heibio’r adeiladau fferm gan basio o flaen y tŷ. Dilynwch y llwybr goddefol ar hyd y trac hyd nes i chi gyrraedd y giat sydd â ‘Cae Glas’ arni. Trowch i’r dde gan gerdded ar hyd y ffordd yn ôl i gyfeiriad Croesor a’r maes parcio lle y cychwynoch ar eich taith.

Cnicht

Cnicht (© Crown copyright (2014) Visit Wales)

Header image - Morfa Harlech (© Crown copyright (2014) Visit Wales)