Cynllunio

Melin Lechi Ynys y Pandy

Beddgelert

Caniatâd Adeilad Rhestredig

Arweiniad ar gyfer Ceisiadau am Ganiatad Adeilad Rhestredig

Mae angen Caniatad Adeilad Rhestredig ar gyfer unrhyw addasiadau, estyniadau neu ddymchweliadau sy’n effeithio ar gymeriad adeilad rhestredig. Mae hyn yn berthnasol i bob rhan o’r adeilad gan gynnwys gwrthrychau a strwythurau, mewnol neu allanol, waeth beth fo’r raddfa ac a gyfeirir at y nodwedd yn y disgrifiad rhestru swyddogol. Fe all fod yn berthnasol i adeiladau cysylltiedig sydd o fewn cwrtil yr adeilad pennaf. Adeiladau cwrtil yw’r rhai sy’n ffurfio rhan o’r tir sydd ynghlwm i’r adeilad rhestredig ac maent wedi bod felly ers cyn y 1af o Orffennaf 1948. Bydd hyn yn cynnwys waliau ffiniol. Mae’n drosedd cyflawni gwaith o’r fath heb gael y caniatad adeilad rhestredig angenrheidiol.

Er nad yw rhestru adeilad yn rhwystro newid yn y dyfodol, mae’n gosod gofyniad ar awdurdodau cynllunio lleol i ‘ystyried yn arbennig pa mor ddymunol yw cadw’r adeilad neu ei leoliad neu unrhyw nodweddion o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig sy’n perthyn iddo.’

Dylid gwneud ceisiadau ar ffurflen a ddarperir gan yr awdurdod lleol. Mae’n rhaid cyfiawnhau’r angen am y gwaith. Dylai cais wedi’i ddogfennu’n gywir ddangos pam fod y gwaith a fyddai’n effeithio ar gymeriad adeilad rhestredig yn ddymunol neu’n angenrheidiol. Mae’n rhaid iddo roi gwybodaeth lawn i’r awdurdod cynllunio lleol i’w alluogi i asesu effaith debygol y cynigion ar yr adeilad a’i leoliad

Nid oes darpariaeth ar gyfer rhoi caniatâd yn amlinellol. Lle y ceir ansicrwydd ynghylch yr angen am ganiatâd, byddai’n ddoeth cysylltu â’r awdurdod cynllunio lleol cyn paratoi cynlluniau manwl er mwyn osgoi talu costau diangen. Yn ogystal, hwyrach y byddai’n briodol ymgynghori â, neu gyflogi, pensaer neu syrfëwr sy’n meddu ar brofiad ym maes cadwraeth. Gall Sefydliad Brenhinol Penseiri Prydain, er enghraifft, darparu rhestrau o benseiri neu bractisau addas.

Hwyrach y bydd hefyd angen caniatâd cynllunio a chymeradwyaeth rheoliad adeiladu ar waith sy’n ymwneud ag estyniadau neu newid defnydd. Mae caniatâd adeilad rhestredig yn ychwanegol at unrhyw ganiatâd cynllunio, ac ar wahân iddo. Ni fydd rhoi caniatâd cynllunio yn golygu y caiff caniatâd adeilad rhestredig ei roi o anghenraid. Os bydd angen mathau eraill o ganiatâd, dylid gwneud ceisiadau ar yr un pryd.

Dylai ymgeiswyr nodi a yw’r eiddo sydd i’w addasu wedi derbyn cymorth grant gan Cadw, neu os yw’r cais am grant wedi cael ei gyflwyno a’i fod yn aros i gael ei benderfynu.

Natur Gwaith Arfaethedig

Mae Paragraff 69 o Newyddlen 61/96 yn cynghori:

‘Bydd raid i geisiadau am ganiatâd adeilad rhestredig gyfiawnhau’r cynigion. Bydd angen iddynt ddangos pam fod y gwaith a fyddai’n effeithio ar gymeriad adeilad rhestredig yn ddymunol neu’n angenrheidiol. Bydd raid iddynt roi’r wybodaeth lawn i’r awdurdod cynllunio lleol, er mwyn eu galluogi hwy i asesu effaith debygol eu cynigion ar ddiddordeb archeolegol arbennig neu hanesyddol yr adeilad ac ar ei osodiad.’

Pe dymunwch drafod eich cynnig cyn paratoi cynlluniau manwl, neu os oes gennych unrhyw gwestiynau ynghylch be sydd ei angen, bydd swyddog o’r Awdurdod yn falch o’ch cynorthwyo ac fe all y rhifau ffôn hyn fod yn ddefnyddiol i chwi: 01766 772208 neu 01766 770274

Dylai’r lluniadau fod yn fanwl gywir ac yn anodedig. Bydd dyfnder / manylder y cynlluniau yn dibynnu ar ba mor eang yw’r addasiadau sydd gennych dan sylw, ond hyd yn oed os ydynt yn addasiadau bach neu fawr bydd raid iddynt gael eu cyfleu yn fanwl gywir. Byddai cynrychiolydd adeiladu proffesiynol cymwysedig fel dyluniwr yn gwybod orau sut i gyfleu’r wybodaeth i rywun sydd heb weld y safle.

Dylai’r cynlluniau gael eu llunio yn unol â’r raddfa (fetrig) briodol. Mae 1:50 yn ddigonol fel rheol ar gyfer cynlluniau, cydrannau a drychiadau (cynlluniau llawr 1:100 pan fo adeiladau mawr dan sylw), ond gyda drysau, ffenestri a nodweddion addurniadol eraill fel rheiliau efallai y bydd angen rhai ar raddfa 1:20 neu 1:10, fe all fod angen manylion pwysig yn hanner neu yn y maint llawn.

Mae’n rhaid i’r rhain, ynghyd ag unrhyw luniadau persbectif ynghyd â'r gwaith ailadeiladu sy’n angenrheidiol gyda rhai cynigion, gael eu croesgyfeirio gyda'r mapiau a’r cynlluniau. Oherwydd ei natur ‘mecanyddol’ anaml y mae lluniad a grëwyd gan gyfrifiadur yn briodol wrth ddelio gydag adeiladau hanesyddol. Dylid defnyddio lluniadau wedi’u mesur gyda gwaith cadwraeth oherwydd cymhlethdod manwl hen adeiladau.

Gall lluniau wedi eu dethol yn ofalus gyda’r dyddiad arnynt fod o gymorth, ond dylent fod yn atodol i yn hytrach na chymryd lle beth ellir ddim ond ei ddangos yn fanwl gywir mewn lluniadau manwl.

Dylai deunydd ysgrifenedig ddisgrifio materion na ellir eu cynnwys trwy gyfrwng cynlluniau, fel arwyddocâd pensaernïol yr adeilad, y cyfiawnhad dros y cynigion ac unrhyw ddatganiadau dulliau gwarchod.

Cyd-destun

Ymhob cais cynllunio neu adeilad rhestredig mae angen i’r cyd-destun sylfaenol gael ei ddangos trwy ddisgrifio:

  • lleoliad y safle neu adeilad datblygu mewn perthynas â’r ardal o gwmpas (map yn seiliedig ar ddyfyniad o Arolwg Ordnans 1:1250 neu 1:2500), dylai ymyl y safle neu’r adeilad gael ei ddangos mewn coch ac unrhyw dir gerllaw gael ei ddangos mewn glas.
  • sut mae’r cynnig yn berthnasol i’r adeilad rhestredig ar y cyfan, y safle a’r adeilad yn neu’n agos iddo.
  • math y datblygiad arfaethedig neu waith, ei ffurf cyffredinol neu nodweddion.

Fel Ag Y Mae

Dylai gwybodaeth ‘Fel ag y Mae’ ynghylch nodweddion hanesyddol gynnwys:

  • gradd ac oedran yr adeilad
  • yr agweddau neu elfennau penodol sy’n cael eu heffeithio gan y cynigion - ar gyfer adeiladau, a ddangosir mewn lluniadau o gynlluniau llawr, drychiadau a rhannau fel y bo’n berthnasol, ar raddfa 1:50 (gall cynlluniau llawr fod yn 1:100). Pan mai dim ond rhan fechan o adeilad sy’n cael ei effeithio gan y cynnig, yna dylid darparu lluniadau manwl o’r rhan honno ynghyd â lluniad cyffredinol yn dangos ei berthynas â gweddill yr adeilad.

Ffioedd

Nid oes ffioedd yn daladwy i’r Awdurdod am gyflwyno cais am Ganiatâd Cynllunio Rhestredig.

Amodau Caniatâd

Os ydi’r ymgeiswyr yn cael caniatâd, fe all amodau fod ynghlwm iddo. Bydd angen i chi eu darllen yn ofalus a gwneud yn siwr eich bod yn gallu cydymffurfio â hwy cyn i chwi fynd ati i ddechrau’r gwaith. Dylech roi copi o’r caniatâd a’r cymeradwyaethau i’ch adeiladwr neu gontractwr cyn iddo ddechrau’r gwaith neu cyn iddo dendro am y cytundeb. Mae’n drosedd cyfreithiol i beidio â chydymffurfio gydag amodau caniatâd adeilad rhestredig.

Cofnodi Adeilad

Pan fo caniatâd adeilad rhestredig wedi’i roi, efallai na fydd hi’n bosib dechrau’r gwaith hyd nes y bydd y Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru wedi cael eu hysbysu. Yn gyfreithiol, bydd raid i chwi roi un mis o rybudd i’r Comisiwn ynghylch gwaith dymchwel neu addasiad sylweddol a chaniatáu i’w staff gael mynediad rhesymol i’r adeilad, fel eu bod, pe cyfyd yr angen, yn gallu gwneud cofnod o’r adeilad cyn i’r gwaith adeiladu ddechrau.

Mewn rhai achosion, pan fo’r Awdurdod yn ystyried y byddai rhan hanfodol o gymeriad, neu ran sylweddol o ffabrig hanesyddol yr adeilad yn cael ei golli, bydd amod bod yn rhaid gwneud gwaith cofnodi cyn i’r gwaith gael ei ddechrau yn cael ei roi fel rhan o’ch caniatâd adeilad rhestredig. Bydd manylion ynghylch pa waith cofnodi sydd angen ei gyflawni yn cael ei ddarparu yn fuan wedi i chwi dderbyn eich rhybudd o benderfyniad.

Rôl Cadw yn y Broses Caniatâd Cynllunio Rhestredig

Cadw: Henebion Hanesyddol Cymreig yw’r asiantaeth weithredol o fewn y Cynulliad Cenedlaethol sy’n goruchwylio’r amgylchedd hanesyddol yng Nghymru. Nid oes ganddo hunaniaeth gyfreithiol ar wahân i’r Cynulliad ac ni wnaiff ymddwyn mewn ffordd a fyddai’n niweidio unrhyw ran a fyddai’r Cynulliad yn ei chwarae yn y broses Gynllunio. Yr awdurdod cynllunio lleol sydd â’r cyfrifoldeb sylfaenol dros faterion cynllunio sydd a wnelo adeiladau rhestredig a dylai ymgeiswyr gysylltu gyda’r awdurdod cynllunio hwn ac nid Cadw am unrhyw gyngor. Efallai y buasai Cadw yn cynnig cyngor anffurfiol i’r awdurdod cynllunio os gofynnir am arweiniad penodol i gynorthwyo gyda’r broses o wneud penderfyniad.

Petai’r awdurdod cynllunio yn penderfynu gwrthod caniatâd, fe all wneud hynny heb gyfeirio’r achos at Cadw. Mewn achosion o’r fath mae gan yr ymgeisydd hawl i apelio i’r Cynulliad Cenedlaethol. Mewn rhai achosion pan fo’r awdurdod cynllunio yn bwriadu rhoi caniatâd adeilad rhestredig mae’n rhaid iddo roi gwybod i Cadw am y cais. Mae’r broses o roi rhybudd yn rhoi’r cyfle i’r Cynulliad Cenedlaethol, yn seiliedig ar y cyngor a dderbyniodd gan Cadw, i alw’r cais i mewn i’w benderfynu. Mae gan Cadw gyfnod statudol o 28 niwrnod o ddyddiad derbyn y cais i benderfynu a fydd yn cyfeirio’r cais yn ôl i’r awdurdod cynllunio i’w benderfynu neu roi rhybudd bod angen rhagor o amser i ystyried y cais petai’r cais yn cael ei alw i mewn. Dim ond mewn achosion pan fo materion arwyddocaol yn codi neu pan fo’r cais yn ddadleuol y bydd y Cynulliad yn ei alw i mewn.