Cynllunio

Melin Lechi Ynys y Pandy

Beddgelert

Bwthyn Penmaen

Mae Bwthyn Penmaen yn ffermdy traddodiadol Gradd II rhestredig o’r 18fed ganrif ger Llynpenmaen (Penmaenpool), Dolgellau. Roedd cyflwr y tô llechi traddodiadol wedi bod yn dirywio ers nifer o flynyddoedd, a roedd yr eiddo wedi ei gynnwys ar gofrestr Adeiladau mewn Perygl yr Awdurdod. Ceisiodd y perchnogion am grant i adfer yr adeilad gan Cadw a buont yn llwyddiannus. Un amod o’r grant oedd bod rhaid cynnal hyfforddiant ar sgiliau traddodiadol fel rhan o’r gwaith. Arweiniodd hyn at gydweithio gyda’r Awdurdod ar gyfer darparu hyfforddiant toi llechi traddodiadol o dan elfennau addysg a hyfforddiant Menter Treftadaeth Treflun Dolgellau.

Fe roedd yr hyfforddiant 10 diwrnod yn rhad ac am ddim i fynychwyr; yn amrywio o gontractwyr, ymgynhgorwyr proffesiynol i swyddogion Awdurdodau lleol a sefydladiau chenedlaethol. Fe farnwyd yr hyfforddiant yn lwyddiant mawr gyda chyfanswm o 75 o bobl yn mynychu. Roedd yr hyfforddiant yn rhoi cyfle i’r mynychwyr i ennill profiad ymarferol ar y cymhlethdod o dô llechi ar hap gostyngol traddodiadol yn cynnwys dyffrynnoedd ‘half swept’.

Roedd yr hyfforddiant, yn gyffredinol, yn cynnwys:

  • Cyflwyniad Iechyd a Diogelwch
  • Fideo yn dangos y tô yn cael ei stripio a’i gofnodi
  • Didoli llechi, eu trin a’i tyllu
  • Gosodiad a marcio allan
  • Defnyddio lathenni wedi eu hollti a phegiau
  • Gosod llechi – prif dô, dormeri a dyffrynnoedd
  • ‘Flaunching’ mortar calch
  • Turiad Calch

Er mwyn darllen cofnod mwy manwl o ail-doi Bwthyn Penmaen yn ogystal a gweld lluniau a fidios, fe allwch ymweld â www.stoneroof.org.uk.

Mae’r Awdurdod yn gobeithio cynnig hyfforddiant tebyg yn y dyfodol ar elfennau gwahanol o gadwraeth adeiladol.

Bwthyn Penmaen, Dolgellau

Bwthyn Penmaen ar ol cwblhau, Medi 2014 (© APCE)

Bwthyn Penmaen Dolgellau

Yn ystod y gwaith cadwraeth, Mehefin 2014

Bwthyn Penmaen Dolgellau

Cyn y gwaith cadwraeth, Medi 2012 (© APCE)

Bwthyn Penmaen Dolgellau, tua, 1900

Bwthyn Penmaen Dolgellau, tua, 1900 (© APCE)