Coedwigaeth

 Coetir Derw

alt=

Bioddiogelwch - Clefydau Coed

Mae coed cynhenid a choed a gyflwynwyd i Gymru yn agored i amrywiaeth eang o blâu a phathogenau, yn ogystal â ffynonellau niwed anfiotig fel tywydd garw a llygredd.

Gall coed gynnal llawer o boblogaethau o drychfilod a ffwng heb ddioddef niwed difrifol. O dro i dro, gall ffrwydradau poblogaeth, amodau tywydd anarferol, neu gyflwyniad pla newydd achosi i goed gael eu niweidio'n wael neu hyd yn oed eu lladd. Gall achosion o blâu a chlefydau sy'n effeithio ar nifer fawr o goed gael effaith sylweddol ar ein tirweddau, cynefinoedd naturiol a'r economi.

Dros y blynyddoedd diwethaf, mae'r achosion o glefyd ramorum mewn coed llarwydd (Phytophthora ramorum) a chlefyd (Chalara) coed ynn (Chalara fraxinea) wedi codi proffil clefydau coed yn y DU. Mae dirywiad derw acíwt hefyd wedi cael ei gadarnhau ar goed derw yng Nghymru.

Phytophthora ramorum - clefyd ffwngaidd a ledaenir gan ddŵr ac yn yr aer, ac mae’n gallu effeithio ar amrywiaeth o blanhigion. Y prif blanhigion sy’n ei gynnal yw’r rhododendron a’r llarwydden ond mae hefyd yn medru ymosod ar fathau eraill o goed yn ogystal â phlanhigion yr ardd, fel y wifwrnwydden a’r magnolia, a phlanhigion y gweundir, fel llus.

Chalara fraxinea - neu fel y caiff ei adnabod yn fwy cyffredin, clefyd coed ynn, yn glefyd ffwngaidd sy’n benodol i goed ynn. Caiff ei wasgaru wrth i’r gwynt gario’r sborau.

Phytophthora ramorum (© APCE)

Phytophthora ramorum (© APCE)

Coed ar fferm Dysefin (© APCE)

Coed ar fferm Dysefin (© SNPA)

Sut allwch chi helpu?

  • Dilynwch y llwybrau sydd wedi eu marcio mewn coetiroedd - MAe hyn yn lleihau'r risg o bigo pridd neu planhigyn sydd wedi ei heintio ar eich esgidiau.
  • Dilynwch gyfarwyddiadau arwyddion safle - Efallai bydd ardaloedd wedi ei heintio wedi eu marcio neu wedi eu cau.
  • Glanhewch eich esgidiau - Gwaredwch unrhyw bridd neu blanhigyn oddi ar eich traed ar ôl pob ymweliad.
  • Glanhewch eich olwynion ceir a beiciau - Os ydych wedi bod oddi ar y ffordd, glanhewch unrhyw bridd neu blanhigion.
  • Peidiwch a mynd ac unrhyw blanhigion gyda chi - Mae mynd a phlanhigion adref yn cynyddu'r siawns o gyflwyno heintiau yn eich gardd eich hun.
  • Adroddwch am unrhyw goed wedi ei heintio - Cysylltwch a'r Parc Cenedlaethol os dewch ar draws goetiroedd clwyfedig.