Cyflwr yr Parc

Black Grouse (Tetrao tetrix) © Keith O'Brien

alt=Yr olygfa o Gopa'r Wyddfa

Newid Hinsawdd

Er y gall newidiadau yn yr hinsawdd ddigwydd yn naturiol, mae consensws gwyddonol cyffredinol bod gweithredoedd dynol yn cyfrannu at newid yn yr hinsawdd a hefyd cynhesu byd-eang. Mae gweithgareddau sy'n cynnwys allyrru nwyon tŷ gwydr fel carbon deuocsid (CO2) i'r atmosffer, yn bennaf trwy losgi tanwydd ffosil ar gyfer ynni, yn cyfrannu at newid yn yr hinsawdd.

Gallwch ddarganfod mwy o wybodaeth ynglyn a newid hinsawdd, rhagolygon ar gyfer y dyfodol a mesurau addasu a lliniaru drwy glicio yma.

Mae data o Eryri yn cyfrannu'n rhagweithiol at fonitro effeithiau newid yn yr hinsawdd, er mwyn sicrhau hyblygrwydd yn y dyfodol.

Mae Rhwydwaith Newid Amgylcheddol y DU (ECN), ar y cyd â Chyfoeth Naturiol Cymru (CNC), yn monitro newid yn yr hinsawdd a'i effeithiau posibl ar fioamrywiaeth, priddoedd a dŵr croyw ar safle ar yr Wyddfa.

Tymheredd Cyfartaledd Blynyddol2 a Glawiad

Cafwyd newidiadau cymedrol i'r hinsawdd yn Eryri, a chafwyd tystiolaeth o hyn trwy fonitro ar yr Wyddfa. Daeth hyn i’r amlwg ers yr 1960au a'r 1970au. Gwelwyd patrwm o dymheredd aer yn y Gwanwyn yn cynyddu tra bod gaeafau wedi dod yn llai eithafol. Hefyd cynyddodd isafswm tymheredd pridd a glaswellt. Yn cyd-fynd â’r newidiadau hyn, bu cynnydd mewn cyfansymiau blynyddol gwlybaniaeth ers 1995. Fodd bynnag, mae maint y codiad tymheredd ar y cyfan ers dechrau cofnodi yn 1995 wedi gostwng oherwydd effeithiau gaeafau caled diweddar ac oherwydd yr amrywiadau yn yr hinsawdd o flwyddyn i flwyddyn.

Yn ogystal, mae Eryri yn un o'r ardaloedd sy'n cyfrannu at raglen ymchwil MONARCH (Modelu Ymatebion Adnoddau Naturiol i Newid yn yr Hinsawdd). Nod MONARCH yw gwerthuso effeithiau newid yn yr hinsawdd ar gadwraeth natur (yn cynnwys bywyd gwyllt a nodweddion geomorffolegol) ym Mhrydain ac Iwerddon. Bydd canlyniadau'r astudiaeth hon yn adeiladu’n raddol ar ein dealltwriaeth o'r rhyngweithio cymhleth rhwng newid yn yr hinsawdd, gorchudd tir, rhywogaethau a'u cynefinoedd.

Dyluniwyd model MONARCH 3 i ragweld yn fwy cywir y newidiadau ar lefel cynefin neu gymuned, trwy archwilio ystod eang o rywogaethau a gwneud gwelliannau pellach i bŵer proffwydol y broses fodelu. Un rhywogaeth o'r fath sy'n berthnasol i Eryri yw’r Grugiar Ddu (Tetrao tetrix)

Dengys y canlyniadau y cafwyd adferiad diweddar ym mhoblogaethau’r Grugiar Ddu yng ngogledd Cymru oherwydd ymyrraeth a gwell rheolaeth ar ardaloedd yr ucheldir gan amrywiaeth o asiantaethau, megis Cyfoeth Naturiol Cymru a'r RSPB.

Ffynhonnell: Lloyd, D.S., Turner, A.J., Skates, J. Easter, J. & Bowmaker, V. (2011) Yr Wyddfa Snowdon Environmental Change Network: 15 years of monitoring on Yr Wyddfa/ Snowdon. Cyngor Cefn Gwlad Cymru, Bangor.
www.ecn.ac.uk/publications/snowdon-15-years/at_download/file

2 I leoliad penodol mae cyfartaledd tymheredd dyddiol uchaf ac isaf am fis unigol dros nifer o flynyddoedd yn rhoi’r tymheredd dyddiol uchaf ac isaf ar gyfer y mis hwnnw.Cyfartaledd y gwerthoedd hyn yw'r tymheredd misol cymedrig. Mae’r tymheredd cymedrig misol, wedi’i gyfartaleddu drwy'r flwyddyn, yn rhoi’r tymheredd blynyddol cymedrig.

3 Mae gwerthoedd Ellenberg N yn amcangyfrif y sefyllfa ar hyd graddiant argaeledd cynhyrchiant/ macro-faetholion lle mae’r rhywogaeth yn cyrraedd digonedd brig. Mae'r Mynegai Ellenberg N yn cynnwys dyrannu sgôr N i bob rhywogaeth o blanhigion, fel bod y sgôr cymedrig cyffredinol ar gyfer y gymuned yn gorwedd ar raddfa o faetholion gwael (1) i faetholion cyfoethog (10). Mae cyfrifo gwerthoedd cymedrig i lystyfiant a samplwyd yn caniatáu casglu newidiadau gofodol neu amserol mewn cynhyrchiant. Cefnoga llawer o astudiaethau graddnodi ddibynadwyedd y gwerthoedd hyn i ganfod arwydd, ond mae priodoli'r newid i achos penodol yn anodd oherwydd fod y gwerthoedd N yn integreiddio ystod o effeithiau.