Gofalu

Coed Cymysg

alt=Parc Cenedlaethol Eryri

Adfer Clwydfan Ystlumod Pedol Lleiaf

Yn ystod y gaeaf 2012-13, ymgymerwyd â gwaith sylweddol mewn eiddo ger Harlech, Gwynedd i adfer clwydfan fagu fawr yr ystlumod pedol lleiaf a oedd ar fin cwympo.

Mae’r glwydfan, sydd wedi’i lleoli mewn tai allan adeilad rhestredig Gradd II, yn gartref i fwy na 200 o ystlumod pedol lleiaf Rhinolophus hipposideros dros fisoedd yr haf. Fodd bynnag, ar ôl blynyddoedd o esgeulustod, roedd rhan o’r adeilad wedi cwympo, ac roedd un o’r waliau cynnal a oedd ar ôl ar fin cwympo hefyd, a oedd yn golygu bod dyfodol y glwydfan, na wyddys amdani cyn hyn, mewn perygl.

Adfer clwydfan ystlumod pedol lleiaf  ger Harlech

Adfer clwydfan ystlumod pedol lleiaf ger Harlech

Daeth y prosiect i fodolaeth pan ymwelodd aelod o staff o Adran Treftadaeth Ddiwylliannol Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri â’r safle i roi cyngor am y wal a oedd ar fin cwympo. Wrth archwilio’r adeilad, gwelodd fod ystlumod yn bresennol, a chyfeiriodd y mater at ecolegwyr y Parc Cenedlaethol ar unwaith. Fe ddaeth yn amlwg yn fuan iawn mai’r hyn a ddarganfuwyd oedd clwydfan fagu ar gyfer ystlumod pedol lleiaf, rhywogaeth brin yn yr Ynysoedd Prydeinig; mae Eryri yn un o’i brif gadarnleoedd.

Sicrhawyd cyllid ar gyfer y prosiect o 5 ffynhonnell wahanol; Adran Treftadaeth Ddiwylliannol Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, Tîm Amaethyddiaeth a Chadwraeth Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, Cyngor Cefn Gwlad Cymru (Cyfoeth Naturiol Cymru erbyn hyn), Magnox drwy ei gronfa Economaidd-Gymdeithasol, yn ogystal â pherchnogion yr eiddo.

Rhwng popeth, roedd y prosiect yn cynnwys ailadeiladu’r wal gynnal, atgyweirio’r corn simnai, a gosod llechi traddodiadol yn lle’r to haearn rhychog. Ar ben hynny, aethpwyd ati i gyflawni gwelliannau ychwanegol er mwyn gwella addasrwydd yr adeilad fel safle clwydo ar gyfer ystlumod pedol lleiaf. Cwblhawyd y gwaith ar y prosiect ym mis Ebrill 2013, ac mae wedi sicrhau bod y glwydfan yn goroesi i genedlaethau’r dyfodol gael ei mwynhau. Mae’r prosiect yn enghraifft wych o sefydliadau, unigolion a chwmnïau gwahanol yn gweithio gyda’i gilydd, gan gynnwys y cwmni adeiladu a wnaeth y gwaith, a’r ecolegydd ystlumod a gafodd ei gontractio i oruchwylio’r prosiect.