Rhywogaethau ymledol

Floating pennywort

alt=Rhododendron

Planhigion Ymledol y Dŵr

Cafodd planhigion o wahanol rannau o'r byd eu mewnforio ar gyfer pyllau ac acwaria ym Mhrydain. Yn hwyr neu'n hwyrach, maent yn dianc neu maent yn cael eu cyflwyno'n fwriadol i'r gwyllt. I rai o'r planhigion hynny, ychydig iawn o elynion naturiol sydd ganddynt yma, felly mae'n bosibl iddynt ymledu'n gyflym iawn i ffurfio gorchudd trwchus o dyfiant sy'n cystadlu'n well na'n planhigion a'n hanifeiliaid brodorol, a chymryd eu lle. Mae rhai rhywogaethau'n hynod ymledol oherwydd fe all hyd yn oed y darnau lleiaf aildyfu yn blanhigion newydd. Y tair rhywogaeth a ddisgrifir isod yw'r rhai sy'n peri'r pryder mwyaf. Fe wyddys eu bod yn bodoli mewn nifer fach o safleoedd yn y gwyllt yn Eryri, ond mae'n debygol eu bod yn ddigon cyffredin mewn pyllau gerddi.

Corchwyn Awstralaidd Crassula helmsii
Dyma uwch-chwyn sydd ar yr un lefel â Llysiau'r Dial. Fe all dyfu yn rhywle, o dir llaith i ddyfroedd tair metr o ddyfnder, ac fe all fyw am fisoedd heb oleuni. Mae gan y planhigyn ddail hir a thenau, gweddol dew 1 – 3 cm o hyd, sy'n ymuno yn y bôn i greu coler o amgylch y goes.

Dal ceiniog arnofiol Hydrocotyle ranunculoides
Fe ddaeth y planhigyn hwn o Ogledd America i Brydain ugain mlynedd yn ôl, ond mae'n peri problemau yn barod. Mae ganddo ddail llabedog, crwn a thew sy'n mesur oddeutu 15cm ar draws, a chânt eu dal uwch wyneb y dŵr; mae'r coesau, sy'n gwreiddio o'r nodau, yn ffurfio crynswth clymog yn y dŵr. Yn debyg i chwyn ymledol eraill y dŵr, mae'n tyfu'n aruthrol o gyflym. Gall planhigion ddyblu yn eu maint mewn tri diwrnod.

Pluen Parot Myriophyllum aquaticum
Fe all y blagur, sy'n cynnwys sidelli o ddail pluog main o amgylch coes ganolog, fod allan o ddŵr neu oddi tan ddŵr, ac maent yn fregus. Mae tameidiau a dorrwyd oddi ar y planhigyn yn rhoi cychwyn i flagur newydd ymhen fawr o dro.

Beth allwch chi ei wneud i helpu

1. Rhwystro'r ymlediad - Os oes gennych chi unrhyw un o'r planhigion a grybwyllwyd uchod, peidiwch â'u cynnig hwy nac unrhyw blanhigion eraill o'r un pwll, i'ch cyfeillion a'ch cymdogion. Gofalwch nad ydych yn cyflwyno'r planhigion hyn i'ch pwll trwy blanhigion a brynwyd neu a gafwyd yn anrheg. Peidiwch â throsglwyddo unrhyw beth o'ch pwll i unrhyw gorff naturiol o ddŵr.

2. Rheoli - Mewn pyllau bach mewn gardd, weithiau mae'n bosibl dod â'r planhigion hyn o dan reolaeth trwy dynnu'r planhigion ymaith. Mae angen bod yn hynod ofalus wrth chwynnu neu garthu'r pwll, oherwydd fe all cam-drin y planhigion olygu y cânt eu torri, ac fe all y tameidiau hynny dyfu'n ôl yn blanhigion newydd ar fyr o dro. Mae'n bwysig sicrhau nad oes unrhyw ddarnau'n dianc i ddyfrffosydd naturiol. Wedyn, mae'n bosibl sychu'r deunydd a dynnwyd o'r pwll, ei gompostio, a'i losgi. Bydd angen parhau i wneud hyn ag unrhyw blanhigion sy'n weddill.

Mewn pyllau mwy a chyrff o ddŵr, mae'n anoddach rheoli'r planhigion yn effeithiol, ac fe all hynny hyd yn oed fod yn amhosibl. Fe all chwynladdwyr fod yn effeithiol, ond byddai angen defnyddio'r rheiny mewn ymgynghoriad ag Asiantaeth yr Amgylchedd.

3. Adrodd - Petaech yn dod ar draws unrhyw un o'r rhywogaethau hyn yn tyfu yn y gwyllt neu mewn pwll sy'n gysylltiedig â dalgylch afon, a fyddech gystal â rhoi gwybod i un ai Asiantaeth yr Amgylchedd (0845 9333111) neu Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri (01766 770274). Nid drwg o beth fyddai i chi gymryd sampl er mwyn cadarnhau beth yw'r planhigion.

Gwybodaeth bellach:

www.ceh.ac.uk