Eryri o'r Awyr

Llyn Trawsfynydd

Eryri o'r Awyr

Darllen Pellach

Mae disgrifiadau manwl, gwybodaeth ar sut i ymweld â’r safleoedd mwyaf hygyrch, yr eirfa Saesneg, y gronoleg, gwybodaeth leol ac amgueddfeydd i’w cael yn:-

Lynch, Frances, 1995. Gwynedd: A Guide to Ancient and Historic Wales. HMSO London, ar gyfer Cadw: Henebion Hanesyddol Cymreig.

Nodiadau cryno a manylion mynediad i’r safleoedd diwydiannol i’w cael yn:-

Gwyn, D a Williams, M, 1995. A Guide to the Industrial Archaeology of N W Wales. Y Gymdeithas Archaeoleg Ddiwydiannol.

Gellir dod i hyd i ddisgrifiadau manwl a thrafodaethau ar nifer o’r safleoedd yn y pedair cyfrol a ganlyn. Mae’r pedair allan o brint, ond ar gael mewn llyfrgelloedd lleol. Mae dehongliad a chronoleg rhai safleoedd wedi’u newid bellach yn sgîl gwaith diweddarach:-

Comiwiswn Brenhinol Henebion Cymru. An Inventory of the Ancient Monuments in Caernarvonshire: Vol I – East (1956); Vol II – Central (1960); Vol III – West (1964).  London, HMSO

Bowen, EG a Gresham CA, 1967. The History of Merioneth, Volume I. From the Earliest Times to the Age of the Native Princes. Cymdeithas Hanes Dolgellau.

Am arolwg ehangach o’r tirlun hanesyddol Cymreig a thrafodaeth ar dechnegau ffotograffiaeth o’r awyr, gweler:-

Davies, J, 1995. The Making of Wales. Stroud, Sutton Publishing ar gyfer Cadw: Henebion Hanesyddol Cymreig.

Musson, Chris, 1994. Wales from the Air: Patterns of Past and Present. Aberystwyth, Comiwiswn Brenhinol Henebion Cymru.

Mae disgrifiadau mwy manwl a darluniadau o'r gwaith cloddio ym Mryn y Castell a Chrawcwellt, gyda manylion ynghylch mynediad, ar gael yn:-

Crew, P, 2009. Iron working in Merioneth from prehistory to the 18th century. Darlith goffa Rhif 2 i Merfyn Williams, Parc Cenedlaethol Eryri/Plas Tan y Bwlch, Maentwrog.

Mae gan bob un o’r cyfrolau uchod gyfeiriadau at gyhoeddiadau perthnasol eraill.

Plas Tan y Bwlch, Maentwrog

class="caption-1">Plas Tan y Bwlch, Maentwrog © CUCAP SM 45, 1956

Yn wreiddiol, cartref Ellis Evans, Siryf Meirionnydd yn 1600. Mae’r tŷ presennol a’i erddi bendigedig yn ffrwyth dyheadau William Oakeley yn y 19eg ganrif a bellach, ers 1975, Plas Tan y Bwlch yw Canolfan Astudiaethau Amgylcheddol Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri.