Dysgu Am

Addysg

Addysg

Byw yn Eryri

"Meithrin lles economaidd a chymdeithasol cymunedau lleol y Parc Cenedlaethol"

Mae Parc Cenedlaethol Eryri yn cwmpasu 823 milltir sgwâr ac yn ymestyn o Fae Ceredigion yn y gorllewin i Bala yn y dwyrain ac o Afon Ddyfi yn y de i Gonwy yn y gogledd. O fewn ffiniau’r Parc mae 24 o bentrefi bychain a 43 o bentrefi a threfi, gyda Bala a Dolgellau yn brif ganolfannau. Mae’r trefi yma yn gwasanaethu’r gymuned ac yn le i drigolion wneud eu siopau a chael mynediad i wasanaethau cyhoeddus. Oherwydd natur ddaearegol yr ardal, mae pentrefi a threfi Eryri yn wasgaredig gyda rhai pentrefi heb wasanaethau cyhoeddus o gwbl.

Dolgellau

Dolgellau (© APCE)

Treftadaeth Eryri

O gytiau crwn i gestyll, siambrau Neolithig i feddrod marchogion, mae pobl wedi gadael eu marc ar dirwedd Eryri ers miloedd o flynyddoedd ac mae bellach yn rhan o’n treftadaeth. Mae’r diwylliant Cymreig yn gryf iawn yn Eryri gyda 62% o’r boblogaeth yn siarad Cymraeg. Mae ein treftadaeth diwylliannol yn ffynnu wrth i eisteddfodau, cymdeithasau a thalyrnau gyfrannu at gadw’r traddodiad Cymreig yn fyw. Mae hyn yn rhan annatod o bwrpas y Parc Cenedlaethol.

Mae darganfyddiadau archaeolegol Eryri i’w gweld mewn nifer o amgueddfeydd gyda chopi o’r rhai pwysicaf i’w gweld ym Mhlas Tan y Bwlch, megis Tancard Trawsfynydd. Cafodd ei ddarganfod mewn tir mawnog ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg ac mae’n dyddio’n ôl i’r Oes Haearn. Mae ein Swyddog Archaeoleg yn brysur yn datguddio mwy o’n hanes archaeolegol gan gynnwys cloddio diweddar yn Abergwyngregyn lle canfu tai crwn o’r Oes Haearn.

Mae trefi a phentrefi Eryri yn lefydd byw lle mae cryn newid wedi bod dros y blynyddoedd sy’n eu gwneud yn lefydd unigryw. Mae nifer wedi eu lleoli mewn ardaloedd cadwraeth gyda rhai o’r adeiladau yn cael eu gwarchod oherwydd eu pwysigrwydd pensaernïol a hanesyddol.

Maen y Bardd, Rowen

Maen y Bardd, Rowen (© Kevin Richardson)

Am fwy o wybodaeth ynglŷn â poblogaeth Eryri, cliciwch y ffeil isod.

Poblogaeth Eryri (pdf)

Data Cyfrifiad 2011