Ymweld ag Eryri

alt=

Llwybr Cwellyn, Yr Wyddfa

Mae’n debyg mai’r llwybr hwn i fyny’r Wyddfa yw’r cynharaf o’r chwe prif lwybr i’r copa. Cyn i’r ffordd trwy Fwlch Llanberis gael ei hadeiladu arferai dynion gario mwyn copr o Waith Copr Britannia ar yr Wyddfa i fyny ochr ddwyreiniol y mynydd i Fwlch Glas.

Oddi yno, byddai ceffylau’n llusgo’r mwyn ar sled i lawr y llwybr hwn at lannau Llyn Cwellyn i gael ei gludo gyda cheffyl a throl i Gaernarfon.

Rhoddwyd yr enw Saesneg ar y llwybr hwn ar ôl tywysydd mynydd o’r enw John Morton a alwai ei hun yn ‘Snowdon Ranger’. Ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg adeiladodd dafarn ar y safle lle saif yr Hostel Ieuenctid gyferbyn â’r maes parcio heddiw. Adwaenid y dafarn fel y ‘Snowdon Ranger’, ‘Snowdon Inn’ neu ‘Glanllyn’, ac oddi yno y byddai’n tywys ymwelwyr i gopa’r Wyddfa ar hyd y llwybr hwn.

Dringa’r llwybr yn raddol at, ac o amgylch llethrau Moel Cynghorion i Fwlch Cwm Brwynog. Yna mae’n dringo’n serth dros yr ysgwydd uwchben Clogwyn Du’r Arddu  cyn ymuno â llwybr Llanberis, ac yna llwybr Pyg a’r Mwynwyr ym Mwlch Glas, cyn mynd ymlaen i’r copa.

Digwyddiadau Heriol – Côd Ymarfer Yr Wyddfa

Pellter: 8 milltir - 13Km (yno ac yn ôl)

Esgyniad: 3,071 troed - 936 metr

Amser: Tua 6 awr (yno ac yn ôl)

Gradd: Llwybr Anodd Llafurus

Dechrau/Diwedd: Maes Parcio Llyn Cwellyn, oddi ar yr A4085 (SH 564 551).

Parcio: Maes Parcio APCE ym Mhont Dyffrydan.

Côd Post: LL54 7YT

Map Perthnasol: Arolwg Ordnans Exp OL17 (Yr Wyddfa a Dyffryn Conwy)

Map bras yn unig yw hwn. Dylech ddefnyddio'r fersiwn ddiweddaraf o'r map Arolwg Ordnans perthnasol (gweler uchod) wrth gerdded y daith.

Manylion Llwybr

1. Ar yr ochr draw i’r ffordd ar y dde o geg y maes parcio fe welwch arwydd llwybr ceffyl. Dilynwch yr arwydd sy’n eich cyfeirio ar hyd llwybr sy’n arwain i’r dde o fynedfa Cae’r Orsaf. Ewch drwy’r giât ac yna i’r chwith ar hyd llwybr wedi ei ffensio bob ochr. Ewch drwy giât arall a throwch i’r dde dros y trac trên a thrwy’r giât ger y grid gwartheg, ac ymlaen am ffermdy Llwyn Onn.

Pan gyrhaeddwch ffermdy Llwyn Onn, fe welwch hen olwyn ddŵr ar dalcen y tŷ. Gyrrwyd yr olwyn gan ddŵr o gronfa fechan er mwyn malu ŷd a thorri eithin ar gyfer ceffyl gwedd y fferm.

2. Ar ôl mynd heibio’r ffermdy bydd y llwybr yn fforchio. Ewch i’r dde a thrwy’r giât. Cyn bo hir, fe ddewch at giât arall ac yna bydd y llwybr yn dringo’n igam ogam i fyny’r ffridd. Cadwch at y llwybr a pheidiwch â thorri ar draws er mwyn gwneud y daith yn fyrrach – dim ond ar hyd y llwybr cyhoeddus mae gennych chi’r hawl i gerdded.

Fel yr ydych yn dringo, cewch olygfeydd bendigedig i lawr am Lyn Cwellyn gyda llethrau Mynydd Mawr yn codi o’i lannau. Castell Cidwm yw’r graig amlwg sydd i’r dde ar ochr bellaf y llyn, a honnir mai cawr oedd Cidwm a oedd yn byw mewn ogof yn y graig.

3. Ar ben uchaf y darn igam-ogam byddwch yn mynd trwy giât arall. Ar y chwith i chi mae Moel Goch a Moel Cynghorhion, a Bwlch Maesgwm rhwng y ddau. Mae llwybr cyhoeddus yn arwain i Fwlch Maesgwm ac ymlaen i Lanberis o'r fan yma. Rydych chi angen mynd yn syth ymlaen.

4. Ymhen ychydig fe fyddwch yn mynd trwy giât arall yr ochr draw i nant fyrlymus. O’r giât bydd y llwybr yn gwyro i’r chwith o amgylch llethrau isaf Moel Cynghorion. Mae llwybr cyhoeddus arall yn arwain oddi yma i Lanberis trwy Fwlch Maesgwm.

Wedi i chi groesi'r nant a mynd trwy'r giât, ymhen ychydig daw Maen Bras i'r golwg ar y dde o'ch blaen. Maen Camp yw'r enw lleol arno, a hynny am ei bod hi'n dipyn o gamp i unrhyw un ei dringo!

Wrth i chi agosáu at Fwlch Cwm Brwynog daw Llyn Ffynnon y Gwas i’r golwg ar y dde i chi. Credir bod y llyn hwn wedi ei enwi ar ôl bugail a foddodd ynddo wrth iddo olchi defaid ei feistr. Ar ochr ogleddol y llyn mae olion hen gorlannau defaid i’w gweld – efallai bod rhain yn brawf bod y stori hon yn wir…

5. Wedi i chi gerdded o amgylch pen gogleddol Llyn Ffynnon y Gwas fe fyddwch ym Mwlch Cwm Brwynog.

6. O Fwlch Cwm Brwynog bydd y llwybr yn dringo’n hynod o serth ac yn rhydd dan draed bron yr holl ffordd i’r copa felly cymerwch ofal o hyn ymlaen. Wedi i chi ddilyn ymyl Llyn Ffynnon y Gwas am sbel, bydd y llwybr yn dringo’n igam ogam ac yn serth i fyny’r ysgwydd uwchben Clogwyn Du’r Arddu.

Wrth i chi ddringo ysgwydd Clogwyn Du’r Arddu cewch olygfa wych o Grib Llechog a Chwm Clogwyn a’i dri llyn bach – Llyn Glas, Llyn Coch a Llyn Nadroedd.

Draw i’r dde, fe welir y cwm yn ymestyn tuag at Llyn y Gadair a Llyn Cwellyn, a rhwng y ddau lyn, gwelir y bwlch tuag at Ddyffryn Nantlle. Ar y gorwel gwelir y copaon, o’r chwith i’r dde, Moel Hebog, Moel yr Ogof, Moel Lefn, Mynydd Drws y Coed a’r Garn, gyda Choedwig Beddgelert yn gorchuddio’r llethrau isaf.

Draw i’r chwith, cewch olygfa drawiadol i lawr am Gwm Brwynog gyda Llwybr Llanberis a Rheilffordd yr Wyddfa yr ochr draw i’r cwm. Ym mhen draw’r cwm, gallwch weld pentref Llanberis yn eistedd ar lan Llyn Padarn, a’r ochr draw i’r llyn, tomenni gwastraff Chwarel Dinorwig ar lethrau Elidir Fawr.

7. Uwchlaw Clogwyn Du’r Arddu bydd y llwybr yn dringo’n fwy gwastad ond heb ei ddiffinio’n dda felly cymerwch bwyll yma, yn enwedig os bydd yn dywydd niwlog neu aeafol. Ymhen ychydig bydd y llwybr yn dechrau dringo eto ond yn fwy cadarn dan droed. Yn y man fe ddewch at faen hir sy’n dynodi’r man lle mae’r llwybr yn croesi Rheilffordd yr Wyddfa (cofiwch amdani ar eich ffordd i lawr – yn enwedig os bydd niwl gan y gall dod o hyd i ddechrau’r llwybr fod yn anodd fel arall).

8. O’r maen hir, croeswch lein Rheilffordd yr Wyddfa a cherddwch yn syth ymlaen nes y dewch at faen hir arall sy’n nodi’r man y mae Llwybr Cwellyn yn ymuno â Llwybr Llanberis.

Rydych newydd groesi cledrau trên bach yr Wyddfa, sydd wedi bod yn cario ymwelwyr i’r copa ers 1896 ar yr unig reilffordd rhac a phiniwn cyhoeddus yn y DU.

9. Dilynwch y llwybr i fyny i’r dde ac ar ôl cerdded rhyw 50 metr fe ddowch at faen hir arall llawer mwy ym Mwlch Glas. Mae’r faen hon yn nodi’r fan y mae llwybrau Pyg a’r Mwynwyr yn ymuno â llwybrau Llanberis a Chwellyn. O’r maen hir, ewch yn syth ymlaen - wrth gerdded ar gyflymder hamddenol, gallwch ddisgwyl bod ar y copa ymhen rhyw chwarter awr.

O’r copa ar ddiwrnod clir, cewch eich gwobrwyo â golygfeydd anhygoel - mae’n bosib gweld 18 o lynnoedd ac 14 copa dros 914m (3000 troedfedd). Weithiau, gallwch hyd yn oed weld mor bell â’r Iwerddon, Ynys Manaw ac Ardal y Llynnoedd.

Golygfa 360 Panorama

Copa'r Wyddfa

  • Snowdon Ranger Path

    Snowdon Ranger Path (© SNPA)

  • Yr olygfa o Gopa'r Wyddfa

    Yr olygfa o Gopa'r Wyddfa (© Kevin Richardson)

  • Yr olygfa o Gopa'r Wyddfa

    Yr olygfa o Gopa'r Wyddfa (© Kevin Richardson)

Nodyn ar Ddiogelwch

Cyn mentro allan ar y mynyddoedd, darllenwch ein Cyngor ar Ddiogelwch ar y Mynydd.

Cofiwch

Er eich bod ym Mharc Cenedlaethol Eryri, cofiwch fod y llwybr yn croesi tir fferm a phori preifat yn Llwyn Onn, Bronfedw Isaf, Bronfedw Uchaf a Chlogwyn y Gwin, lle nad oes croeso i gŵn oni bai eu bod ar dennyn.

Ar eich ffordd i'r copa fe welwch dystiolaeth o waith adnewyddu llwybrau hanfodol a wneir gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol. Cadwch at y llwybr os gwelwch yn dda er mwyn atal erydu pellach.