Ymweld ag Eryri

alt=

Llwybr PYG, Yr Wyddfa

Dyma’r llwybr mwyaf garw a heriol o’r chwe llwybr i gopa’r Wyddfa sy’n arwain ar hyd gwaelodion Crib Goch. Mae’r daith i fyny Crib Goch ac ar hyd y grib yn hynod o beryglus ac ni ddylai cerddwyr dibrofiad fentro arno.

Does neb yn rhy siŵr pam y gelwir y llwybr hwn yn Llwybr Pyg. Mae’n bosib i’r llwybr gael ei enwi ar ôl y bwlch y mae’n mynd trwyddo, sef Bwlch y Moch (fe’i sillefir ‘Pig’ weithiau yn y Saesneg). Neu efallai oherwydd mai dyma’r llwybr a ddefnyddiwyd i gludo pyg (tar du) i’r gweithfeydd copr ar yr Wyddfa.

Eglurhad posib arall yw bod y llwybr wedi ei enwi ar ôl gwesty Pen y Gwryd gerllaw, man aros y dringwyr cynnar. Yn y gwesty hwn y bu’r tîm a goncrodd Everest ym 1953 yn aros tra’r oeddent yn ymarfer ar yr Wyddfa. Wedi iddynt ddychwelyd o’r Himalaya cafwyd aduniad yn y gwesty, a Syr Edmund Hillary gyda hwy.

Digwyddiadau Heriol – Côd Ymarfer Yr Wyddfa

Pellter: 7 milltir - 11 Km (yno ac yn ôl)

Esgyniad: 2,372 troed - 723 metr

Amser: Tua 6 awr (yno ac yn ôl)

Gradd: Llwybr Anodd Llafurus

Dechrau/Diwedd: Maes Parcio Pen-y-Pass, oddi ar yr A4086 (SH 647 557)

Parcio: Mae meysydd parcio Talu ac Arddangos ym Mhen-y-Pass, Pen y Gwryd a Nant Peris (bydd angen newid mân). Os ydych yn parcio ym Mhen y Gwryd, defnyddiwch y llwybr troed goddefol sy'n mynd o Ben y Gwryd i Ben-y-Pass - gweler map y llwybr.
Nodyn - Parcio ychwanegol yn Nant Peris-3 milltir lawr y bwlch.

Côd Post: LL55 4NU

Map Perthnasol: Arolwg Ordnans Exp OL17 (Yr Wyddfa a Dyffryn Conwy)

Map bras yn unig yw hwn. Dylech ddefnyddio'r fersiwn ddiweddaraf o'r map Arolwg Ordnans perthnasol (gweler uchod) wrth gerdded y daith.

Manylion Llwybr

1. Dechreua’r llwybr yng nghornel bellaf maes parcio Pen y Pass, i’r dde o fynedfa’r maes parcio. Ewch heibio man glanio hofrennydd ar y dde i chi, a thrwy fwlch cul mewn wal gerrig. (Llwybr y Mwynwyr yw’r llwybr amlwg sy’n dechrau gyferbyn â’r fynedfa i’r maes parcio).

Crib Goch yw’r copa a welwch o faes parcio Pen y Pass, nid yr Wyddfa fel y’i camgymerir yn aml. Crib sydd fel min cyllell gyda dibyn serth bob ochr iddi yw Crib Goch. Mae’n agored iawn i’r tywydd ac mae nifer o gerddwyr wedi mynd i drafferthion arni, ac yn anffodus mae sawl un wedi colli eu bywydau. Ar bob cyfrif, dylid gadael y daith hon i’r mynyddwyr profiadol.

2. Mae rhan gyntaf Llwybr Pyg yn dringo’n eithaf serth dros dir creigiog a garw. Er mwyn osgoi anaf i’ch ffêr, dewiswch eich camau’n ofalus, yn enwedig ar y ffordd i lawr.

Wrth i chi ddringo rhan cyntaf y llwybr, fe gewch olygfeydd anhygoel o’r Glyderau a Bwlch Llanberis i’r dde o’r llwybr. Ymhen ychydig daw Llyn Peris a Llyn Padarn i’r golwg ym mhen draw’r dyffryn siap u-bedol hwn, a gerfiwyd gan rew ar ddiwedd Oes yr Ia diwethaf.

3. Ymhen rhyw awr o gerdded fe gyrhaeddwch Bwlch y Moch.

4. Wrth gyrraedd Bwlch y Moch fe welwch Lyn Llydaw yn dod i’r golwg islaw, a llethrau’r Lliwedd yn codi ar yr ochr draw i’r llyn. Mae’r llwybr yn fforchio yn y fan hon, gyda’r llwybr i’r dde yn mynd i fyny Crib Goch. I fynd am yr Wyddfa, cadwch i’r chwith a thros y camfeydd cyfochrog.

Adeiladwyd y sarn sy’n croesi Llyn Llydaw ym 1853 ar gyfer Gwaith Copr Britannia. Cyn hynny, defnyddiwyd rafft i gludo ceffylau a throliau’n llawn copr ar draws y llyn. Er mwyn adeiladu’r sarn, bu’n rhaid gostwng lefel y dŵr 12 troedfedd, ac yn y broses, darganfuwyd ceufad derw cynhanesyddol yn mesur 10 troedfedd wrth 2 droedfedd - prawf fod pobl wedi troedio’r mynydd hwn am filoedd o flynyddoedd.

5. O Fwlch y Moch bydd y llwybr yn dringo’n raddol at fan cwrdd Llwybr Pyg a Llwybr y Mwynwyr uwchben Llyn Glaslyn, sydd wedi ei farcio â maen hir.

Pan fyddwch uwchben Llyn Glaslyn edrychwch ar yr olygfa wych o’r Wyddfa o’ch blaen yn codi bron i 500m uwchben y llyn rhewlifol.

Wrth i chi gerdded o amgylch y cwm ar hyd llethrau Carnedd Ugain, sylwch ar adfeilion hen farics Gwaith Copr Britannia ar lan Llyn Glaslyn. Dyma lle’r arferai’r mwynwyr aros yn ystod yr wythnos.

6. Mae'r fan lle mae Llwybr Pyg a Llwybr y Mwynwyr yn cwrdd wedi'i nodi â maen hir – cofiwch amdani ar eich ffordd i lawr. O hyn ymlaen, mae’r llwybr yn dringo’n serth nes y cyrhaeddwch Fwlch Glas.

Wrth edrych ar draws Llyn Glaslyn, fe welwch Fwlch y Saethau i’r chwith o gopa’r Wyddfa. Arferai mwynwyr o Feddgelert ddringo dros y bwlch hwn i’w gwaith gyda chymorth cadwyni haearn oedd yn sownd wrth y creigiau.

Yn ôl y chwedl, dyma’r fan lle cafodd y Brenin Arthur ei saethu mewn brwydr. Cariwyd ef at lan Llyn Llydaw, lle daeth cwch gyda thair morwyn a’i gludo trwy’r niwl i Ynys Afallon.

7. Ymhen ychydig, bydd y llwybr yn dringo’n igam ogam i fyny i Fwlch Glas.

Llwybr y Mul yw’r enw ar y rhan hon o’r llwybr, a chyn i’r ffordd fawr gael ei hadeiladu trwy Fwlch Llanberis, defnyddiwyd y llwybr hwn i gario copr i Fwlch Glas ac yna i lawr ochr arall y mynydd at Lyn Cwellyn.

Wrth i chi nesáu at ran igam ogam y llwybr, cadwch yn ddigon pell o siafftiau agored y gweithfeydd copr ar y chwith i chi.

8. Ym Mwlch Glas, fe fyddwch yn ymuno â Llwybr Llanberis a Llwybr Cwellyn. Mae’r gyffordd hon wedi ei nodi â maen hir (cofiwch amdani ar eich ffordd i lawr).

Unwaith y byddwch yn ymuno â’r ddau lwybr arall fe welwch gledrau rheilffordd yn dringo’r mynydd ar ochr dde’r llwybr. Dyma Reilffordd yr Wyddfa, sydd wedi bod yn cario ymwelwyr i’r copa ers 1896 ar yr unig reilffordd rhac a phiniwn cyhoeddus yn y DU.

9. Dilynwch y llwybr i’r chwith o’r maen hir. Rydych yn awr ar y rhan olaf o’ch taith i gopa’r Wyddfa. Wrth gerdded ar gyflymder hamddenol, gallwch ddisgwyl bod ar y copa ymhen rhyw chwarter awr.

10. O’r copa ar ddiwrnod clir, cewch eich gwobrwyo â golygfeydd anhygoel - mae’n bosib gweld 18 o lynnoedd ac 14 copa dros 914m (3000 troedfedd). Weithiau, gallwch hyd yn oed weld mor bell â’r Iwerddon, Ynys Manaw ac Ardal y Llynnoedd.

Golygfa 360 Panorama

Copa'r Wyddfa

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    1. Dechreua’r llwybr yng nghornel bellaf maes parcio Pen y Pass, i’r dde o fynedfa’r maes parcio. Ewch heibio man glanio hofrennydd ar y dde i chi, a thrwy fwlch cul mewn wal gerrig. (Llwybr y Mwynwyr yw’r llwybr amlwg sy’n dechrau gyferbyn â’r fynedfa i’r maes parcio).

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    2. Mae rhan gyntaf Llwybr Pyg yn dringo’n eithaf serth dros dir creigiog a garw. Er mwyn osgoi anaf i’ch ffêr, dewiswch eich camau’n ofalus, yn enwedig ar y ffordd i lawr.

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    3. Ymhen rhyw awr o gerdded fe gyrhaeddwch Bwlch y Moch.

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    4. Wrth gyrraedd Bwlch y Moch fe welwch Lyn Llydaw yn dod i’r golwg islaw, a llethrau’r Lliwedd yn codi ar yr ochr draw i’r llyn. Mae’r llwybr yn fforchio yn y fan hon, gyda’r llwybr i’r dde yn mynd i fyny Crib Goch. I fynd am yr Wyddfa, cadwch i’r chwith a thros y camfeydd cyfochrog.

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    5. O Fwlch y Moch bydd y llwybr yn dringo’n raddol at fan cwrdd Llwybr Pyg a Llwybr y Mwynwyr uwchben Llyn Glaslyn, sydd wedi ei farcio â maen hir.

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    6. Mae maen hir i nodi’r fan lle mae Llwybr Pyg a Llwybr y Mwynwyr yn cwrdd – cofiwch amdani ar eich ffordd i lawr. O hyn ymlaen, mae’r llwybr yn dringo’n serth nes y cyrhaeddwch Fwlch Glas.

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    7. Ymhen ychydig, bydd y llwybr yn dringo’n igam ogam i fyny i Fwlch Glas.

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    8. Ym Mwlch Glas, fe fyddwch yn ymuno â Llwybr Llanberis a Llwybr Cwellyn. Mae’r gyffordd hon wedi ei nodi â maen hir (cofiwch amdani ar eich ffordd i lawr).

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    9. Dilynwch y llwybr i’r chwith o’r maen hir. Rydych yn awr ar y rhan olaf o’ch taith i gopa’r Wyddfa. Wrth gerdded ar gyflymder hamddenol, gallwch ddisgwyl bod ar y copa ymhen rhyw chwarter awr.

  • Llwybr PYG, Yr Widdfa

    10. O’r copa ar ddiwrnod clir, cewch eich gwobrwyo â golygfeydd anhygoel - mae’n bosib gweld 18 o lynnoedd ac 14 copa dros 914m (3000 troedfedd). Weithiau, gallwch hyd yn oed weld mor bell â’r Iwerddon, Ynys Manaw ac Ardal y Llynnoedd.

Nodyn ar Ddiogelwch

Cyn mentro allan ar y mynyddoedd, darllenwch ein Cyngor ar Ddiogelwch ar y Mynydd.

Crib Goch a Chrib y Ddysgl
Taith 500 metr ar hyd crib gul, serth ac uchel, heb ffordd o ddianc oddi arni yw Crib Goch. Hyd yn oed mewn amodau tywydd delfrydol mae Crib Goch yn anodd ei dringo. Mewn tywydd gwlyb, gwynt, eira, niwl neu rew mae’n ddringfa fynydd difrifol.

Cofiwch

Er eich bod ym Mharc Cenedlaethol Eryri, cofiwch fod y llwybr yn croesi tir fferm a phori preifat yng Ngwastadannas, lle nad oes croeso i gŵn oni bai eu bod ar dennyn.

Ar eich ffordd i'r copa fe welwch dystiolaeth o waith adnewyddu llwybrau hanfodol a wneir gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol. Cadwch at y llwybr os gwelwch yn dda er mwyn atal erydu pellach.