Ymweld ag Eryri

Cader Idris o Foel Caerynwch

alt=

Clogau, Bontddu

Mae'r llwybr hwn yn eich arwain at hen waith aur y Clogau ble mae golygfeydd hyfryd o fynyddoedd De Eryri ac o aber y Fawddach. Mwyngloddfa’r Clogau oedd y mwyaf ei maint a’r mwyaf cynhyrchiol yn yr ardal. Er mai copr a gloddiwyd gyntaf, cloddiwyd dros 165 mil tunnell o fwyn yma rhwng 1862 a 1911 a chael o’r mwyn hwnnw dros 78 mil owns o aur. Ystyr 'Clogau' yn llythrennol yw craig serth.

Pellter: 4 milltir - 6.5 Km
Amser: 3 awr
Esgyniad: 250m
Gradd: Llwybr Hamdden Anodd
Dechrau/Diwedd: Un o'r cilfannau ochr Dolgellau i Bontddu
Cyfeirnod Grid: SH 679 188
Côd Post: LL40 2UL
Map: Arolwg Ordnans Explorer OL23 (Cadair Idris a Llyn Tegid)
Cyfleusterau: Toiledau a garej ym Mhontddu
Parcio: Cilfan ym mhentref Bontddu.

Nodwch: Map bras yn unig yw hwn. Dylech ddefnyddio'r fersiwn diweddaraf o'r map Arolwg Ordnans perthnasol (gweler uchod) wrth gerdded y daith.

Y Llwybr

1. O’r gilfan, croeswch y ffordd yn ofalus a cherddwch i gyfeiriad Dolgellau a throi lawr am yr afon Fawddach wrth yr arwydd llwybr cyhoeddus tuag at dŷ o’r enw Rhuddallt. Ewch i’r chwith o flaen y tŷ trwy giât fechan i gyfeiriad yr afon.

2. Ar waelod y llwybr ewch i'r dde trwy'r giât a chadw gyda’r aber gan fynd trwy giât arall a dilyn y clawdd llanw. Croeswch y bont dros y ffos ac ewch ymlaen nes cyrraedd afon Cwm Llechen sy’n llifo drwy’r pentref. Trowch i’r dde gan ddilyn yr afon ac ymuno â'r lôn i fyny am bentref Bontddu. Wrth gyrraedd y ffordd fawr, trowch i’r chwith a cherddwch am 50m nes gweld arwydd Llwybr Cyhoeddus yr ochr arall i’r ffordd. Dilynwch y llwybr hwn i fyny heibio’r hen gapel. Mae’r llwybr yn arwain i fyny trwy dir coediog i ardal y gwaith aur.

3. Cymerwch ofal yma! Mae’r ceunant yn serth a llif yr afon yn gryf. Cadwch ar y llwybr dan gysgod y coed derw, coed arferid eu torri ers talwm ar gyfer diwydiant adeiladu llongau y Fawddach. Fe ddowch yn y man at bont Figra. Ochr draw i’r afon gwelir olion hen waith trin mwyn.

4. Daliwch i ddringo nes cyrraedd ffordd darmac. Trowch i’r dde ac yna ar ôl yr ail dŷ, sef Llechfraith, ewch drwy'r giât wrth arwydd Llwybr Cyhoeddus ar y chwith gan gadw i'r chwith tu ôl i’r tŷ. Mae’r llwybr hwn yn codi’n raddol at hen waith aur y Clogau. Ewch heibio’r tomenydd rwbel, gan anelu at y cwm nesaf, sef Cwm Mynach, gan gadw’r bryncyn ar y dde a’r wal garreg ar y chwith. Fe ddowch at gornel cyn hir lle mae camfa garreg. Mewn tywydd gwlyb neu rewllyd gall y cerrig fod yn llithrig iawn. Cymerwch ofal.

5. Ar ôl y gamfa, ewch yn syth ymlaen i lawr ar eich pen at dŷ Garth Gell. O'ch blaen mae mynydd y Garn, a'r Diffwys i'r chwith. Cariwch ymlaen i lawr ar hyd y trac gan fynd i'r dde heibio wyneb y tŷ a thrwy'r giât gan barhau ar letraws i lawr. Llwybr trwy ganiatâd yw'r darn hwn a'r caniatâd ar yr amod nad oes unrhyw un yn aflonyddu ar y stoc. Gofynnwn i chi gadw'ch ci ar dennyn yma a lle bynnag y bo anifeiliaid yn pori. Fe ddowch at dro pedol ger adeilad ar waelod y darn llwybr yma. Ewch trwy'r giât ar y llaw dde a cherdded i fyny'r llethr at y tir coediog lle mae giât yn eich arwain i Warchodfa Natur Coed Garth Gell. Mae'r coed derw, y bedw a'r grug yn cynnal amrywiaeth o adar coedwig a nifer dda o'r Troellwr Mawr.

6. Mae'r llwybr yn eich tywys trwy'r warchodfa lle mae golygfeydd ysblennydd i'w cael o aber yr afon Fawddach, Cader Idris, Aran Fawddwy ac Aran Benllyn, a'r Rhobell Fawr.

7. Pan ddowch at fforch amlwg ar ôl disgyn tipyn cadwch i’r dde gan barhau'n raddol i lawr drwy'r coed. Wrth gyrraedd giât yn y wal ar y chwith, ewch trwyddi gan droi i'r dde ar y ffordd darmac sydd yn arwain yn ôl i lawr i'r maes parcio.

Morfa Mawddach

Morfa Mawddach (© Kevin Richardson)

Header image - Morfa Harlech (© Crown copyright (2014) Visit Wales)